یادداشتی به مناسبت هفته حجاب

با بیداری اسلامی و حرکت به سمت احیای هویت تمدنی مسلمانان احکام دینی ای که هویت ساز سیاسی و اجتماعی بود  از توجه بیشتری برخوردار گردید . هویت سازی و نفی هویت فرهنگی تمدن موجود ازجمله شاخصه های بیداری اسلامی محسوب می شود

 انقلاب اسلامی در ایران که برآیند بیداری اسلامی است در فرایند هویت سازی و احیای تمدن مسلمانان با پدیده هویت آفرینی مواجه گردید که یکی از آنها مساله نوع نگاه به زن و به تبع آن مساله حجاب زن  است .

مساله حجاب از دو منظر مورد توجه قرار گرفت یک این که حجاب  پدیده ای دینی و ذاتا اجتماعی است . از طرف دیگر از مولفه های تمدن مدرن غرب اصل برهنگی و تقابل با احکام اجتماعی ادیان بوده است .

به این معنا که اصل حجاب مساله ای دینی و اجتماعی است و از طرف دیگر تمدن مقابل نقطه ثقل آن در طرح مساله برهنگی و آزادی زن قرار دارد . و به لحاظ مبانی نظری سکولاریسم  به دنبال دین معنویت گرا  و صرفا فردی است .

از این رو در تقابل با ظهور اجتماعی دین است واز انجایی که حجاب نمایان گر ظهور اجتماعی احکام دینی  است به ستیز با این حکم دینی می پردازد در حالی که با نماز و یا روزه به این اندازه مشکل ندارد .

هرچند از منظر فقهی اصل حجاب از ضروریات دین اسلام بوده و اختلاف  در کم و کیف و رنگ و.. آن  وجود داشته است  .

اما  مساله اامروز حجاب گره آن با بیداری اسلامی و در تضاد با مولفه  تمدن غرب و زایش انسان مدرن  است که احکام فقهی واز جمله حجاب را با چالش ها و پرسش های متفاوتی مواجه کرده است . که  لازم است پاسخ عقلانی و روشمندی به آن داده شود .

امروزه احکام فقهی با  پرسش های برآمده ازعقلانیت علوم انسانی مواجه شده است .

آن گونه که برای رد  مساله حجاب وآزادی در پوشش با مبانی فلسفی تاریخی روان شناسی و جامعه شناسی و اقتصادی قرار داریم که با ابزار جذاب مدرنی هم چون رمان و سینما و فیلم به تزریق این مفاهیم در عقل وروان مخاطب امروز قرار می دهد .

اما متاسفانه در فضای تبیین مساله حجاب بهدلیل غفلت از ابعاد علوم انسانی تنها به تبیین تعبدی و تسلیم محور ظهور آیات وروایات در مساله حجاب پرداخته و از ابعاد استدلال و شبهات و نیز از  توجیه  پشتوانه عقلانی احکام فقهی و از جمله حجاب مغفول است .

واین امر موجب شده تا  مساله حجاب در ذهن برخی درحد یک قانون صرفا اجتماعی طرح گردد و به تبع آن مساله تقابل حجاب اجباری ویا اختیاری خود را رخ  نمایانده است  .

از نمونه های تلاش برای گره فقه با علوم انسانی را در آثار  استاد شهید مطهری در کتاب حجاب می توان مشاهده کرد

دراین کتاب صرفا ادله فقاهتی ویا روایی حجاب بیان نشده است بلکه ناظر به مساله علوم انسانی موجود بوده و با استدلال های تاریخی و روان شناسی و جامعه شناختی به تبیین عقلانیت حکم فقهی حجاب پرداخته است و پشتوانه عقلانی آن را تقویت و ضمن این که نظریات رقیب را طرح و نقد نموده است .

چالش دوم در نسبت با حجاب درانقلاب اسلامی بازگشت به نبود برنامه منسجم در نسبت با مدیریت غرایز جنسی در دنیای مدرن دارد دنیای مدرن سبک زندگی جدیدی را برای انسان به بار آورده و با ابزار تکنولوژی ورسانه خود را تحمیل نموده است استاد شهید  مطهری با توجه به این مساله کتاب اخلاق جنسی را در کنار کتاب حجاب طرح نموده اند .

ازویژه گی دنیای جدید و رهآورد آن  در سبک زندگی مساله برهنگی و پاسخ آزادانه به غرایز جنسی است در مقابل نوع نسخه های فرهنگی ما تنها در جوامع سنتی معنا پیدا می کند امروزه با  دسترسی  هموار و آسان وهمگانی به اطلاعات از جمله اطلاعات جنسی  و نیز گسترش زندگی شهرنشینی و رسانه و طرح شفاف مسائل جنسی موجب بلوغ زود هنگام گردیده است.

 از طرف دیگر جامعه ایرانی تنها به یک نسخه واحد همگانی همیشگی و درچارچوب سنت های قومی و قبیله ای  جامانده به مدیریت رسمی امور جنسی پرداخته است .

که گاه با اقتضائات سبک زندگی در دنیای جدید در تقابل و تضاد است .

 و از طرف دیگر وابسته گی مدیریت امورجنسی با مسائل اقتصادی و آموزشی و تابو بودن این مساله حل آن را با مشکلات عدیده ای مواجه کرده است .

نتیجه آنکه قسمتی از  حل مساله حجاب در گرو تبیین عقلانی احکام شرعی است که لازمه گره فقه با علوم انسانی است و از طرف دیگر برنامه کلان برای مدیریت غریزه جنسی مطابق با سبک زندگی در دنیای جدید ست .

اهمیت این مساله چنان است کهکه در طول 40 ساله انقلاب اسلامی گفتمان انقلاب اسلامی را به چالش فراخوانده است .

به گونه ای که این پدیده ابزار قدرتمندی در گرو کشی برای نظام انتخاباتی کشور بوده و ابزاری برای طرد رقیب در کارزار رقابت انتخاباتی  محسوب می شود .

سابقه تاریخی در مسیحیت نشان دهنده این امر است که در تقابل غریزه و دین  این دین بوده که  به حاشیه رانده شده است  از این رو امروزه جریان برانداز به نوعی به دنبال طراحی تقابل نشان دادن دین و انقلاب اسلامی با غرایز انسانی است که نیازمند مدیریت فقهی در کنار علوم انسانی  است ونباید دچار دوگانه سازی های حجاب اجباری و اختیاری قرار بگیریم .